బాల్యం గుర్తుచేసిన బతుకమ్మ

నాకు చిన్నప్పటి దసరా జ్ఞాపకాలు అంటే గుర్తుకువచ్చేవి, ఇంటి చుట్టుపక్కల అమ్మయిలు ఆడే బొడ్డెమ్మలూ, అమ్మలు ఆడే బతుకమ్మలూ. పట్నం బతుక్కి అలవాటు పడ్డాక పొద్దు పొడిచాక గారె పాయసాలు, పొద్దు పోయాక జమ్మాకు తో దీవెనలు అలానే వున్నా, బోడ్డేమ్మ, బతుకమ్మలు మాత్రం గతం అనే రైలెక్కేసాయి. చదువు పేరు మీద మైసూరుకొచ్చి పడ్డాక, ప్రతి దసరాకి మైసూరులో వుండడంతో అసలు బతుకమ్మని చూసే భాగ్యం లేకపోయింది.

ఇక్కడికొచ్చాక, న్యూ జెర్సీ, డల్లాస్ లాంటి చోట్ల బతుకమ్మ ఆటల వీడియోలు చూసినా, లాస్ ఏంజెలెస్ లో బతుకమ్మ గురించి ఎక్కడా వినక ఇక్కడ లేదేమోననుకున్నా. అలాంటిది, ఇక్కడ కూడా వుందన్న విషయం తెలిసి పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్లిపోయా. ముందే నా ఫ్రెండు ఆర్గనైజెర్ తో మాట్లాడటంవల్ల జరుగుతున్న ఈవెంట్లో వున్న ప్లానింగ్ గురించి కొంచెం ఐడియా వచ్చింది. నా వంతు సాయంగా ఒక ట్రే స్వీటుతో అక్కడ చేరిపోయా. కానీ, అక్కడికెళ్లాక తెలిసింది, ఇలాంటి ఈవెంట్ వెనక ఎంత కష్టం వుంటుందో. అందుకే, అక్కడ వున్న టైంలో నావళ్ల వీలైన శ్రమదానం కూడా చేసా.

చాలఏళ్ల తర్వాత ఇంతమంది ఒక్కచోట కూడి బతుకమ్మ ఆడటం చూస్తే, క్షణాళ్లో మనసు బాల్యంలోకి పరిగెత్తింది. చిన్నప్పుడు, అమ్మలంతా చెరువు గట్టు మీడ బతుకమ్మ ఆడుతుంటే, పిల్లలంతా చుట్టూ పరుగెత్తడం, ఎక్కడ నీళ్లల్లో పదతారో అని కొందరు పెద్దలు కాపలా కాయడం... ఇలా నా అనుభవాలన్నీ ఒక్కసారి కల్లముందు సజీవంగా జరుగుతుంటే, మనసు పులకించింది. ఒక పది పదిహేను మంది ఓ నాలుగైదు బతుకమ్మలతో ఆడుతారని మైండ్ సెట్ చేసుకుని పోయిన నాకు యాభైకి పైచిలుకు మంది ఇరవయ్యైదు బతుకమ్మలతో ఆడుతుంటే ఆశ్చర్యం, ఆనందం కలిసిన ఒక రకమైన ఫీలింగ్.

సాయంత్రం చిరుతిళ్లు, రాత్రికి భొజనాలు, ఒకపక్క బతుకమ్మలు... ఒకరికొకరు తెలియని ఇంతమందిని ఒక్కదగ్గరికి చేర్చి, ఇలాంటి ప్రోగ్రాం చెయ్యాలంటే, ఎంతో ఓపిక, కమిట్మెంట్ వుండాలి. అంత కమిట్మెంట్ తో ఈ కార్యక్రమాన్ని విజయవంతంగా పూర్తిచేసిన నిర్వాహకులకు నా అభినందనలు. ఇలాంటి కార్యక్రమం కోసం ఎంత శ్రమదానం చేసినా తక్కువే అని నా పర్సనల్ ఫీలింగ్.

అన్నింటికీ మించిన అచీవ్మెంట్ అంటే, మూడేళ్ల కింద 10 మందితో మొదలైన ఇలాంటి కార్యక్రమాన్ని, నిన్న 250 మందితో, ఎలాంట్ టికెట్టూ గట్రా లేకుండా పూర్తిగా ఒక ఇంట్లో ఫంక్షన్ మాదిరిగా ఆర్గనైజ్ చేసిన TGANA వారికి నా శుభాభినందనలు.

ఆందరికీ దసరా శుభాకంక్షలతో, నిన్నటి బతుకమ్మలో ఓ భాగం కింద మీ కోసం

అరిటిపండు - కోవా

చిన్నప్పుడు నేను అరటిపళ్లు, కోవా బాగా తినేవాన్ని. ఇంటి ముందు అరటిపళ్ల బండి వచ్చినా, కోవా అమ్మేవాడు వచ్చినా మా అమ్మకు సినిమా....! కొనేవరకూ ఆగేవాన్ని కాదు. ఇప్పటికీ మా అమ్మ అంటూవుంటుంది... చిన్నప్పుడు ఎటైనా తీసుకెళ్తే, అరటిపళ్ల బండి కనిపించడం పాపం, అక్కడినుంచి అడుగు ముందుకు వేసేవాన్ని కాను అని. అలా ఇంటిముందు బండి వచ్చినప్పుడు, కోవా అమ్మేవాడు తట్ట పట్టుకొచ్చినప్పుడు నేను చేసే గోల భరించలేక మా అమ్మ ఒక ఐడియా వేసింది. అదే పరిచయాలు. నాకు ఒక అరటిపళ్ల బండి వాడిని, కోవా అమ్మేవాడిని చూపించింది. అప్పటినుంచి వాళ్లు ఎక్కడ కనిపించినా తీసుకోవచ్చని చెప్పింది. మామూలుగానే మనం సెంటీమీటర్ చనువిస్తే కిలోమీటర్ దూసుకెళ్లే టైప్ కాబట్టి ఇంక దున్నేసుకున్నా.

స్వతహాగా నాకు చిన్నప్పటినుంచీ వున్న టాలెంటు వల్ల ఫ్రెండ్ సర్కిల్ చాలా పెద్దగా వుండేది. నా లైఫ్‌లో ఇప్పటికీ మారనిది ఎదైనా వుందీ అంటే అదే.... అతిశయోక్తి కాదు గానీ, ఎందుకో నాకు ఫ్రెండ్సు ఎక్కువ. రీసెంటుగా మా అమ్మకు ఒక జ్యోతిష్యుడు కూడా చెప్పాడంట... మీ వాడు ఎక్కడ ఎలా వున్నా ఎప్పుడూ పక్కన ఓ నలుగురు తోడు వుంటారు అని. ఇప్పటికే మ్యాట్టర్ అర్హమై వుంటుంది మీకు, ఈ ఉపోద్ఘతమంతా ఎందుకు ఇచ్చానో. యూ ఆర్ రైట్. అమ్మ చూపిన అరతిపళ్ల బండి వాడు కానీ, కోవా బుట్ట వాడు కానీ వూర్లో ఎక్కడ కనిపించినా నేను కుమ్మడం మొదలెట్టేవాన్ని. మనం కుమ్మడమే కాకుండా, పక్కన వున్న మిత్రబ్రుందాన్ని కూడా కావలిసినంత కుమ్మమని ప్రోత్సహించేవాన్ని. ఇక్కడ రెండు విషయాలు చెప్పుకోవాలి.

ఒకటి, అరటిపళ్ల బండి వాడు, కోవా బండి వాడు ఇంటికెల్లి పైసలడిగినప్పుడు ఎంత బిల్లు ఇస్తారో ఆలోచించకపోవడం.
రెండు, వాడు ఇచ్చే బిల్లు గురించి ఇంట్లోవాల్లు నన్ను అడుగుతారని ఆలోచించకపోవడం.

అసలు చెప్పాలంటే, వాళ్లు ఇంటికి వెళ్లి పైసలడుగుతారని కూడా అప్పట్లో నాకు తెలిసేది కాదు. ఫ్రీగా ఇస్తున్నారనుకునేవాన్ని. అప్పట్లో నేను అంత అమాయకున్ని. మొదట్లో అంతా బాగానే నడిచింది. నేను తింటూ పోయేవాన్ని. మా అమ్మ డబ్బులు ఇచ్చేసేది. నాకైతే ఇంక జీవితాంతం ఇలా ఫ్రీగా అరటిపళ్లు, కోవా తినేస్తూ బతికేస్తాననిపించింది. కానీ నా ప్లానింగ్ అంతా అనుకోకుండా ఒకరోజు గాల్లొ కలిసిపోయింది. కారణం, అరటిపళ్లబండి వాడు ఆరోజు మా అమ్మ దగ్గరికి కాకుండా మా నాన్న దగ్గరికి వెళ్లి డబ్బులు అడగడమే. వాడు డబ్బులు అడగడం పెద్దగా దెబ్బెయ్యలేదు కానీ, అలవాటు ప్రకారం మా నాన్న వాన్ని లెఖ్ఖ అడిగాడు. ఎప్పుడెప్పుడు ఎక్కడెక్కడ ఎన్నెన్ని తిన్నాడో లెఖ్ఖ చెప్పమన్నాడట. దానికి వాడు నీల్లు నమిలాడంట. మామూలుగా అయితే ఆ సిట్యుయేషన్‌లో మా నాన్న వాడికి డబ్బులు ఇచ్చేవాడు కాదు. కానీ ఏదో ఆ సమయానికి అక్కడ మా మామయ్య వుండడం వానికి కలిసి వచ్చింది. వాన్ని లెఖ్ఖ అడగడం ఆలస్యం, మా మామయ్య మా నాన్నతో వాడేమన్నా వందలు వేలు అడిగాడా, యభయ్యే కదా, ఇచ్చి పంపక వానితో లెక్కలెందుకు అని అడిగిన వెంటనే ఇప్పించేసాడంట. అంతే, ఇంక ఇంటికి రాగానే, ముందు నన్ను పిలిచి ఎందుకు తిన్నావ్ అని మొదటి ప్రశ్న. ఆ బండి వాళ్లని ఎందుకు చూపావ్ అని మా అమ్మకు రెండో ప్రశ్న. అలా హార్డ్ క్వష్చనింగ్ తర్వాత నాకు ఒక డెడ్లీ వార్నింగ్ కూడా వచ్చింది. ఇంకోసారి బండి కనపడగానే పళ్లమీదకి దండయాత్ర చేస్తే............ అందరం ఆ వయసు నుండి వచ్చిన వాల్లమే కదా, ఎమన్నారో చెప్పాల్సిన అవసరం లేదనుకుంటా!!!

ఆంగ్లం - సంగీతం

నేను 7వ తరగతి లో వుండగా అనుకుంటా, మంథని లో సంగీత పఠశాల స్టార్ట్ అయ్యింది. 8వ తరగతి లో వుండగా నేను, ఇంకో ఇద్దరు స్నేహితులు మ్రుదంగం క్లాసులో చేరాం. అదే సమయం లో ఇంగ్లిష్ గ్రామ్మర్ కోసం కూడా ఇంట్లో వాళ్లు మా ముగ్గురికీ ట్యూషన్ పెట్టించారు. ఇక రోజూ మాది ఒకే దినచర్య అయిపోయింది. సాయంత్రం స్కూలు నుంచి రాగానే ఇంత తినడం, తయారవడం, సైకిల్లేసుకుని బయట పడటం. ముందుగా ఇంగ్లిష్ ట్యూషన్ కి వెళ్లడం, అది అయ్యాక సంగీత పఠశాల కి వెళ్లడం. రెండూ అయ్యాక ఇంటికి చేరడం. ముందు కొన్నాల్లు బాగానే గడిచింది. తరువాతే, (డామిట్) కథ అడ్డం తిరిగింది.

ఇంగ్లిష్ ట్యూషన్ బాగానే జరిగేది. పేరు గుర్తు లేదు కానీ, ఆ పంతులు మాచేత WREN & MARTIN పుస్తకాన్ని కొనిపించి, అదే పుస్తకంలోంచి నేర్పించేవారు. ఏ మాటకామాటే చెప్పుకోవాలి గానీ, నేను ఈమాత్రం ఇంగ్లిష్ మట్లాడుతున్నానంటే అది ఆ ట్యూషన్ మహిమే. ఆ పుస్తకం అయ్యేంత వరకు మేము ముగ్గురం ఆ ట్యూషన్ కు రోజూ వెళ్లాము.(అక్కడ మేము ముగ్గురమే స్టుడెంట్సు, అది వేరే విషయం).

ఇక సంగీతం విషయానికి వస్తే, మొదట్లో అక్కడ ఒక మ్రుదంగం మాస్టారు వుండేవారు. ఆయంటే అందరికీ గౌరవం వుండేది. కానీ ఆయనకి వరంగల్ అంటే ఇష్టం వుండేది. ఆ ఇష్టం తోనే ఆయన వరంగల్ కి ట్రాన్స్ ఫర్ చేయించుకుని వెళ్లిపోయారు. అందరూ చాలా బాధ పడ్డారు. నేను కూడా!!! (తొక్కలో బాధ. నేను ఆయన దగ్గర నేర్చుకున్నది రెండు వారాలు. ఆ రెండు వారాల్లో నేర్చుకున్నది, ఒక్క పాఠం. ఈమాత్రానికే బాధ పడితే, నా లైఫ్ అంతా ట్రాజెడీ గానే వుండేది. ఏదో, పక్కనున్న వాళ్ల కోసం కొంచెం సైలెంట్ గా వున్నా.. అంతే.) కానీ, ఆయన వెళ్లాక వచ్చిన కొత్త మాస్టారు ఆ పాత మాస్టారు చెప్పిందంతా వేస్టు అని కొత్తగా చెప్పడం మొదలు పెట్టారు. కొత్త పాఠాలు ఎలా వున్నా, పాత మాస్టారు చెప్పింది వేస్టు అనేసరికి చాలా మందికి ఎక్కడో కాలింది. (నాక్కూడా కాలింది. కానీ రీజన్ మాత్రం వేరు. ఏదైనా ఒక్కసారి చెప్పగానే పట్టేసి నేర్చేసుకోవాలని ఎక్స్ పెక్ట్ చేసేవాడు. నాకు అంత తెలివి లేక రోజూ తిట్లు తినేవాన్ని. అందుకు నాకు కాలింది.)

అప్పట్లో అందరికీ ఒక అలవాటు వుండేది. క్లాస్ అయ్యాక, బయటకి వచ్చి చెప్పులు వేసుకుంటూ "వెళ్లొస్తాం మాస్టారూ" అని చెప్పేవాళ్లం. (బహుశా అది RSS వారి శిశు మందిర్ నుండి వచ్చిన అలవాటు అనుకుంటా. ఆ క్లాసులో ఎక్కువ మంది శిశు మందిర్ పూర్వ విద్యార్థులే.) ఒక రోజు అనుకోకుండా నేను రమణ గారి "బుడుగు" స్టైల్ లో "ఒరేయ్ మాస్టారూ, వెళ్లొస్తానురా" అన్నాను. అది ఆ మాస్టారి చెవిన పడింది. అంతే, ఆ మాస్టారు నన్ను చుస్తూ, ఒరేయ్, నువ్విలా రారా అన్నాడు. మెడకాయ మీద తలకాయ వున్నవాడెవడైనా వెళ్తడా...? నేను కూడా అంతే. పరుగు లంకించుకున్నాను. నా పుణ్యమా అని, నాతో వున్నందుకు నా ఫ్రెండ్సు కూడా పరుగెత్తక తప్పలేదు. మళ్లీ మూడు నెలల పాటు మేము ముగ్గురం సంగీత పఠశాల కి వెళ్లలేదు. అఫ్ కోర్స్, మూడు నెలల తర్వాత ఆ పాఠశాల ప్రిన్సిపాల్ వచ్చి మీ వాడు రావట్లేదండీ అని ఇంట్లో చెప్పాక వెళ్లక తప్పలేదు.

కానీ, లైఫ్ లో మొదటిసారి బంక్ కొట్టడం అలవాటైంది. ఆ మూడు నెలలు బంక్ కొట్టి రోజూ గ్రౌండ్ లో ఆడుకోవడం లో కూడా ఒక థ్రిల్ వుండేది.

గంగాధర్ సారు బడి

నా 6, 7, 8 తరగతుల చదువు కరీంనగర్ జిల్లా, మంథని టౌన్ లోని UPS లో జరిగింది. (ఇప్పుడు ఆ బడిని ZPP స్కూలు గా మర్చారు. అది వేరే విషయం.) అప్పట్లో ఆ స్కూలు ని UPS అనే కంటే అందరూ గంగాధర్ సార్ బడి అని పిలిచేవాల్లు. ఆయన ఆ స్కూలు కి హెడ్ మాస్టర్ గా చేసేవారు. ఆయనంటే స్కూల్లో అందరికీ హడల్. ఆ రోజుల్లో అంతగా ఎందుకు భయపడ్డామో ఇప్పటికీ నాకు అర్థం కాదు. ఎందుకంటే, ఆయన ఏనాడూ ఎవరినీ కొట్టడం నేను చూడలేదు. ఆ బడికి ఆ పేరు రావడానికి కారణం అక్కడ ఆయన ఎక్కువ కాలం పని చేసి వుండడమే. ఆయన అదే స్కూల్లో హెడ్ మాస్టర్ గా వున్నప్పుడు అక్కడ చదువుకున్న వాల్లే మళ్లీ ఆ బడికి టీచర్లుగా వచ్చి మాకు పాఠాలు చెప్పారు. దాదాపు రెండు దశాబ్దాలపాటు ఆయన అక్కడ చేసారు.

మంథని చుట్టు పక్కల వూర్లల్లో కూడా గంగాధర్ సార్ బడి అంటే ఒక పేరు వుండేది. పేరుకి సర్కారు బడి అయినా ప్రైవేటు స్కూల్లకి ఆ స్కూలు పెద్ద పోటీ. అక్కడ టీచర్లు కూడా చాలా బాగా చెప్పేవారు. నాకు గుర్తున్న కొందరు మాస్టార్ల గురించి ఇక్కడ చెప్పాలి.

గంగాధర్ సార్: హెడ్ మాస్టర్ గానే కాకుండా, ఇంగ్లిష్ కూడా చెప్పేవారు. ఆయన క్లాస్ ఎప్పుడు అయినా చాలా సైలెంట్ గా వుండేది. ఎవరూ మాట్లాడే వారు కాదు. చెప్పాను కదా, ఆయనంటే అందరికీ భయం అని.

భూమయ్య సార్: సామాజిక శాస్త్రం చెప్పేవారు. ఆటలు ఆడించేవారు. క్లాసులో క్విజ్ పెట్టేవారు. కథలు చెప్పేవారు. అన్నింటిలోనూ జీవితం గురించీ, చదువు గురించీ చెప్పేవారు. కబడ్డీ ఆడించేటప్పుడు "కబడ్డీ కబడ్డీ" అనే కూత బదులు "కెనడా రాజధాని ఒట్టావా" అనో, "కెన్యా రాజధాని నైరోబీ" అనో కూత వేయించేవారు. అలా ఆటల్లోనే చదువు కానిచ్చేవారు. ఆయన మా మీద ఎంత ప్రభావం చూపారంటే, మేము ఆడుకునే ఆటల్లో క్విజ్ కూడా ఒకటి. ఇప్పటికీ ప్రతీ ఏడాది టీచర్స్ డే రోజు నేను ఆయనకి ఫొన్ చేస్తాను.

వీరయ్య సార్: లెఖ్ఖలు చెప్పేవారు. మా క్లాసులో ఎక్కువ మంది ఇంజినీరింగ్ చేసారంటే ఆ క్రెడిట్ ఆయన చెప్పిన లెఖ్ఖలదే.

ప్రసాద్ సార్: వీరయ్య సార్ తర్వాత మాకు లెఖ్ఖలు చెప్పడానికి వచ్చారు. వీరయ్య సార్ లేని లోటు తెలియకుండా నేర్పారు. ఈయన కూడా గంగాధర్ సార్ శిష్యుడే అనుకుంటా. నేను చివరిసారిగా కలిసిన టీచర్ కూడా. (ఈమధ్యే ఒక ఫంక్షన్ లో కలిసారు.)

రామయ్య సార్: ఈయన నేను 8వ క్లాసు లో వుండగా రిటైర్ అయ్యారు. హిందీ చెప్పేవారు. ఈయన ఒక మంచి కవి కూడా. గంగాధర్ సార్ క్లాస్ ఎంత సైలెంట్ గా వుండేదో, ఈయన క్లాస్ అంత అల్లరిగా వుండేది. పాఠాలను కూడా కథలుగా చెప్పేవారు. ఎవరు అల్లరి ఎక్కువ చేసినా, "వీని లాంటి వాడే ఒకడు...." అంటూ ఒక కథ చెప్పేవారు. ఈయన క్లాసులో అందరూ ఒక వరుసలో కాకుండా ఎవరికి ఇష్ట్టం వచ్చినట్టు వారు గుంపులు గుంపులు గా కూర్చునేవాల్లం. ఒక గుంపు అల్లరి చేస్తే, ఇంకొక గుంపుకు దెబ్బలు పడేవి. ఆ దెబ్బలని కూడా మేము ఎంజాయ్ చేసేవాల్లం.